Almanca Çocuk Şarkıları: En Bilinenler ve Nasıl Kullanılır

En bilinen Almanca çocuk şarkıları, Almanya'da kuşaklar boyunca söylenen geleneksel tekerleme ve halk şarkılarıdır: Alle meine Entchen, Bruder Jakob, Backe backe Kuchen, Häschen in der Grube, Grün grün grün, Der Kuckuck und der Esel, Ein Vogel wollte Hochzeit machen, Hoppe hoppe Reiter, Ich bin der kleine Hampelmann ve kasım ayının fener şarkısı Laterne Laterne.

Bu sayfada her şarkının ne işe yaradığını, hangi yaşa uygun olduğunu, dinletirken ne yapacağınızı ve şarkıları ücretsiz ve yasal olarak nerede bulacağınızı bulacaksınız. Şarkı, evde Almanca kurmanın en zahmetsiz kanalıdır; bütün rutinin nasıl kurulduğunu çocuklar için Almanca rehberinde anlattım.

Şarkı neden işe yarar, neyi vermez?

Çocuk şarkıları üç özellikleri sayesinde dil öğreniminde ayrı bir yerde durur:

• Tekrar doğaldır. Aynı iki satır beş kez döner ve çocuk sıkılmaz. Aynı tekrarı düz konuşmayla yapsanız direnç görürsünüz.
• Melodi hafızayı taşır. Kelime, ezgiye tutunarak akılda kalır; bu yüzden çocuk anlamını bilmediği bir şarkıyı baştan sona söyleyebilir.
• Vurgu kendiliğinden doğru gelir. Almancanın hece vurgusu Türkçeden farklıdır; şarkı bu ritmi ders anlatmadan öğretir.

Vermediği şey ise açık: karşılıklı konuşma. Şarkıyı ezberleyen çocuk kendi cümlesini kurmayı öğrenmiş olmaz. Bu yüzden şarkı tek kaynak değil, günde birkaç dakikalık konuşmayla birlikte çalışan bir parçadır.

En bilinen on Almanca çocuk şarkısı

Şarkı	Ne işe yarar	Yaş
Alle meine Entchen	İlk şarkı: çok basit melodi, hayvan ve su kelimeleri	4-6
Bruder Jakob	Melodisi tanıdık; iki kişiyle üst üste söylenebilir	4-9
Backe backe Kuchen	Mutfak kelimeleri, el çırpma ritmi	4-7
Häschen in der Grube	Hareketle oynanır: çömelme, zıplama	4-6
Hoppe hoppe Reiter	Kucakta sallanarak söylenen en küçük yaş tekerlemesi	4-5
Ich bin der kleine Hampelmann	Vücut ve hareket kelimeleri	4-7
Grün grün grün	Renkleri ve meslekleri tekrar ettirir	5-9
Der Kuckuck und der Esel	İki hayvan, komik bir tartışma; sesler	5-9
Ein Vogel wollte Hochzeit machen	Uzun hayvan listesi, kıta kıta ekleme	6-9
Laterne Laterne	Kasım ayının fener şarkısı, mevsim ve gelenek	4-8

Şarkı adlarını bu biçimde aratmanız yeterli; hepsi geleneksel olduğu için çok sayıda kayıt bulunur. Hangi kaydı seçeceğinize dair tek ölçüt: yavaş ve net söylenmiş olması. Hızlı, çok enstrümanlı düzenlemeler eğlenceli olabilir ama kelimeleri yutar.

Hangi şarkı ne için: dört grup

Hareket şarkıları (4-6 yaş). Häschen in der Grube, Ich bin der kleine Hampelmann ve Hoppe hoppe Reiter, sözünü anlamadan da katılabileceğiniz şarkılardır: çocuk çömelir, zıplar, sallanır. Bu grup küçük yaş için en verimlisidir, çünkü dil vücutla eşleşir.

Kelime şarkıları (5-9 yaş). Grün grün grün renkleri, Ein Vogel wollte Hochzeit machen hayvan adlarını, Backe backe Kuchen mutfak malzemelerini tekrar ettirir. Bu şarkılar, ayrı ayrı öğrenilen kelimeleri pekiştirmek için idealdir; Almanca renkler ve sayılar sayfasındaki renk çalışmasının hemen ardından Grün grün grün'ü koymak iyi bir sıradır.

Melodisi tanıdık şarkılar. Bruder Jakob'un ezgisi dünyanın pek çok yerinde bilinir; melodi zaten oturmuş olduğu için çocuk bütün dikkatini yeni kelimelere verir. İki kişi üst üste söyleyebildiği için kardeşlerle eğlenceli bir oyuna dönüşür.

Mevsim ve gelenek şarkıları. Laterne Laterne, kasımda fenerli yürüyüşlerin şarkısıdır; Almanya'da yaşayan bir çocuk onu Kita'da zaten öğrenir. Türkiye'deki aileler için de iyi bir bahane: fener yapılır, akşam sokağa çıkılır, şarkı söylenir.

Dinle-sonra-yap yöntemi

Şarkıyı "dinlet ve geç" yaklaşımı çoğu evde iki haftada biter. Yerine şu dört adımı koyun; toplam beş dakika sürer:

1. Bir kez birlikte dinleyin. Söylemeye çalışmayın, yalnızca dinleyin. Çocuğun kafası ilk turda sesi tanımakla meşgul.
2. Hareketi ekleyin. Şarkının bir hareketi varsa yapın (zıplama, el çırpma, sallanma); yoksa bir hareket uydurun. Anlamı bilmeden vücutla eşleştirmek, bu yaşta anlamı açıklamaktan daha hızlı işler.
3. İki kelimeyi ayırın. Şarkıdan yalnızca iki kelime seçip gün içinde kullanın: "der Kuchen", "das Häschen". Şarkının tamamını çevirmeye kalkışmayın.
4. Ertesi gün yeniden çalın. Aynı şarkı, aynı hareket. Beşinci günde çocuk tek başına söylemeye başlar.

Haftalık plan: tek şarkı, yedi gün

Gün	Ne yapılır
Pazartesi	Şarkıyı iki kez birlikte dinleyin, hareketi gösterin
Salı	Hareketi birlikte yapın, siz de söyleyin
Çarşamba	Şarkıdan iki kelimeyi gün içinde kullanın
Perşembe	Çocuk hareketi yaparken siz yalnızca melodiyi mırıldanın
Cuma	Sesi kapatıp iki kelimeyi sorun, sonra şarkıyı dinleyin
Cumartesi	Şarkıyı bir kez dinleyin, ardından kâğıda çizin
Pazar	Serbest: çocuk isterse tekrar, istemezse geçin

Planın tek kuralı şu: haftada tek şarkı. Beş farklı şarkıyı bir kez dinletmek, bir şarkıyı beş kez dinletmekten belirgin biçimde daha az iş görür. Şarkı listesini uzatma isteği ebeveyne aittir, çocuğa değil; çocuk tekrarı sever.

Şarkıyı oyuna çevirmek: üç etkinlik

Şarkının en verimli hâli, oturarak dinlenen değil oynanan hâlidir. Üç şarkı için adım adım:

Häschen in der Grube — tavşan oyunu. Çocuk yere çömelir ve "uyur". Şarkının ortasında siz elinizi kaldırınca zıplar ve odada bir tur koşar. İki üç turdan sonra roller değişir: çocuk çömelen sizi uyandırır. Bu oyun küçük yaşta bir şarkıyı iki günde ezberletir.

Ich bin der kleine Hampelmann — hareket taklidi. Şarkı boyunca siz bir hareket yapın (el sallama, zıplama, dönme), çocuk aynısını yapsın. Sonra sıra ona geçsin, siz taklit edin. Sıranın ona geçmesi bu oyunun can alıcı kısmı; çocuk yönlendiren taraf olduğunda dikkati katlanır.

Backe backe Kuchen — el çırpma kalıbı. Karşı karşıya oturun, şarkı boyunca elleri birbirine vurun: bir kendi ellerinize, bir karşıdakinin ellerine. Ritim tutunca şarkının hecelerini de tutar. Gerçekten kek yaptığınız bir günde çalmak, malzeme adlarını tek oturumda öğretir.

Üçünün ortak mantığı şu: dil vücutla eşleştiğinde tercümeye ihtiyaç kalmıyor. Çocuk "Grube" kelimesinin ne demek olduğunu sormadan, çömelerek öğreniyor.

Şarkı seçerken nelere bakılır? Beş ölçüt

Aynı şarkının onlarca kaydı var ve hepsi aynı işi görmüyor. Seçerken şunlara bakın:

1. Tempo. Yavaş ve net olmalı. Hızlı düzenlemeler eğlencelidir ama kelimeleri yutar.
2. Tek ses. Koro hâlinde söylenen kayıtlar küçük yaşta anlaşılmaz; tek kişinin söylediği kayıtlar daha iyi çalışır.
3. Enstrüman azlığı. Piyano ya da gitar eşliğindeki sade kayıtlar, çok katmanlı düzenlemelerden iyidir.
4. Uzunluk. İki üç dakikayı geçmesin. Uzun derlemeler (bir saatlik listeler) arka plan gürültüsüne dönüşür.
5. Tekrar. Aynı iki satırın döndüğü şarkılar, kıtası hiç tekrarlamayan şarkılardan daha hızlı öğretir.

Ölçütlerin hepsini tek kayıtta tutturmak şart değil; ilk ikisi tuttuysa o kayıt işinizi görür.

Şarkıları yasal ve ücretsiz nereden bulursunuz?

Bu şarkıların melodileri ve sözleri çok eskidir, ama kayıtlar telifli olabilir. Güvenli yollar şunlar:

Kaynak	Ne bulunur	Notlar
liederprojekt.org	Notalar, söylenmiş ve enstrümantal kayıtlar	Carus ve SWR2'nin ücretsiz arşivi
KiKA ve kikaninchen.de	Çocuk programlarındaki şarkılar	Almanya dışından bazı içerik açılmaz
Yayıncıların resmî kanalları	Şarkı derlemeleri, çizgi anlatımlar	Resmî kanal olduğundan emin olun
Belediye kütüphaneleri	Çocuk şarkısı CD'leri, kitaplı setler	Almanya'da üyelik genellikle ücretsiz
Müzik yayın servisleri	Profesyonel kayıtlar, çocuk listeleri	Ücretli abonelik gerekir

En düzenli ücretsiz kaynak liederprojekt.org: Carus ile SWR2'nin yürüttüğü bir bağış projesi olan arşivde geleneksel şarkıların notaları, sözleri ve söylenmiş kayıtları ücretsiz bulunuyor. Almanya dışından erişimde sorun çıkarsa ikinci adres yayıncıların resmî kanallarıdır; arama sonuçlarındaki her kanal resmî değildir, kanal adına bakın.

Almanya'da yaşayan aileler için: Kita şarkıları ve fener zamanı

Kita'ya giden bir çocuk şarkıları zaten evde değil, grupta öğrenir. Ailenin işi bu durumda öğretmek değil, tanıdık kılmak: çocuğun Kita'da söylediği şarkıyı evde de çalmak, dili iki mekân arasında bağlar ve çocuk kendini iki yerde aynı kişi gibi hisseder.

Pratik üç adım:

• Eğitmene sorun. "Bu ay hangi şarkıları söylüyorsunuz?" sorusu, çoğu Kita'da memnuniyetle cevaplanır. Aldığınız iki üç adı evde çalın.
• Mevsim şarkısını kaçırmayın. Kasımda Laterne Laterne, kış aylarında mevsim şarkıları grupta haftalar boyunca söylenir. Evde de çalmak, çocuğun grupta kendini geride hissetmesini önler.
• Türkçe şarkıları bırakmayın. Aynı akşam bir Almanca bir Türkçe şarkı söylemek, iki dilin aynı evde yan yana durabildiğini gösterir. Diasporada korunması gereken dil Türkçedir.

Şarkıdan kelimeye: asıl kazanç nerede?

Şarkının dil öğrenimine dönüşmesi, ondan çıkarılan iki üç kelimeyle olur. Yöntem basit: şarkıyı dinledikten sonra o şarkının tek nesnesini eline verin.

Şarkı	Çıkarılacak kelime	Gün içinde nasıl kullanılır
Backe backe Kuchen	der Kuchen, die Milch	Mutfakta, kek yaparken
Alle meine Entchen	die Ente, das Wasser	Banyoda oyuncak ördekle
Grün grün grün	grün, blau, rot	Kıyafet seçerken
Häschen in der Grube	der Hase	Oyuncak tavşanla
Der Kuckuck und der Esel	der Esel, der Vogel	Hayvan kartlarıyla

Bu kelimelerin okunuşlarını ve ilk 60 kelimelik planı çocuklar için Almanca kelimeler sayfasında bulabilirsiniz. Şarkı kulağı hazırlar, kelime çalışması anlamı yerleştirir; ikisi birlikte çalıştığında sonuç ikisinin toplamından fazladır.

Şarkıdan sonra: parmak oyunları ve tekerlemeler

Şarkılar oturduğunda ikinci bir kaynak devreye girer: Fingerspiele, yani parmak oyunları. Almanya'da Kita'ların vazgeçmediği bu tür, şarkıdan bile pratiktir — melodi gerekmez, tek gereken iki el.

En bilinenlerden ikisi Zehn kleine Zappelmänner ve Das ist der Daumen. İlki on parmağı sırayla oynatır ve sayı tekrarına doğal bir zemin kurar; ikincisi parmak adlarını sayar. İkisi de kısa, üçer dörder satır; bir dakikada yapılır ve sırada beklerken, arabada, doktor odasında kullanılabilir.

Parmak oyunlarının üç avantajı var:

• Ekran gerekmez. Bu yaş grubunda ekran süresini artırmadan dil teması kurmanın en kolay yolu.
• El hareketi anlamı taşır. Çocuk kelimeyi parmağıyla eşleştirir, tercümeye ihtiyaç duymaz.
• Kısa ölü zamanlara sığar. Bir dakikalık bir oyun, günde üç kez yapıldığında haftada yirmi tekrar eder.

Aynı ölçütler burada da geçerli: haftada tek oyun, her gün bir kez. Yeni oyun aramak yerine bildiğini pekiştirmek daha hızlı sonuç verir.

Sık yapılan dört hata

1. Her gün yeni şarkı. En yaygın hata. Çocuk tekrarı sever, ebeveyn sıkılır; listeyi uzatan taraf genellikle ebeveyndir. Haftada tek şarkıda kalın.

2. Sözleri tercüme etmeye çalışmak. Geleneksel şarkılarda bugün kullanılmayan kelimeler vardır. İki kelime seçin, gerisini bırakın.

3. Şarkıyı tek kaynak sanmak. Şarkı girdi verir, çıktı vermez. Günde üç dakikalık karşılıklı konuşma olmadan çocuk konuşmaya geçmez.

4. Ekranla dinletmek. Şarkı için görüntüye gerek yok. Hoparlörden çalmak hem ekran süresini artırmaz hem çocuğun hareket etmesine izin verir; araba yolculuğu ve kahvaltı hazırlığı bunun için ideal. Ekranda izlenen bir şarkıda çocuk görüntüyü takip eder, sesi ise arka plana düşer.

Bir de şarkı açarken kurduğunuz cümle önemli; aynı etkinlik iki farklı şeye dönüşebilir:

Şunu demeyin	Şunu deyin
"Dinle ve tekrar et."	(şarkıyı açıp hareketi yapmaya başlayın)
"Sözleri öğrenmen lazım."	"Şu kelimeyi duyunca elini kaldır."
"Bu şarkıyı bitirdik, yenisine geçelim."	"Yine aynısı mı? Tamam, hadi."
"Ne demek bu, biliyor musun?"	"Was ist das?" (resmi göstererek)

Sağdaki sütunun ortak özelliği şu: hiçbiri çocuktan performans istemiyor. Şarkı, istendiği anda ders olur; oynandığı sürece şarkı kalır.

Dinleme tarafını genişletmek istiyorsanız yaşa göre izleme önerilerini Almanca çizgi filmler sayfasında bulabilirsiniz; şarkı ve izleme birlikte, günlük on dakikalık rutinin girdi tarafını tamamlar.