Çocuklar İçin Almanca Kelimeler: Okunuşları ve İlk 60 Kelime

Çocuğa öğretilecek ilk Almanca kelimeler şu beş gruptan seçilir: selamlaşma ve nezaket sözleri, aile üyeleri, renkler, birden ona kadar sayılar ve birkaç hayvan-yiyecek adı. Aşağıdaki tabloda bu grupların 33 kelimesi Türkçe okunuşlarıyla duruyor; sayfanın devamında bunu altı haftada 60 kelimeye çıkaran bir plan var.

Bir de bu dilin ilk gerçek zorluğu var: Almancada isimler der, die, das artikellerinden biriyle gelir ve bunu kelimeden sonra eklemek çok zordur. O yüzden kural şu: artikeli ilk günden kelimenin parçası gibi öğretin. Almancaya evde nasıl başlanacağının genel çerçevesini çocuklar için Almanca rehberinde bulabilirsiniz; bu sayfa yalnızca kelimelere ve okunuşlarına ayrıldı.

İlk 33 Almanca kelime (okunuşlarıyla)

Tabloda her kelimenin Almancası, Türkçesi ve Türk alfabesiyle yazılmış okunuşu var. Okunuş sütunu kaba bir yaklaşımdır — çocuğunuza sesli okuyabilmeniz için yazıldı; mümkünse dinle düğmesini kullanın.

Bu listeyi tek seferde vermeyin. Kelimeler beşli gruplar hâlinde, her gruba bir hafta ayırarak ilerlerse üç ayda oturur. Tabloyu yazdırıp mutfağa asmak, tablette açmaktan daha iyi çalışır: göz her gün üstünden geçer.

Der, die, das: ilk gerçek zorluk ve dürüst tavsiye

Almancanın çocuk için gerçekten zor olan tek yeri burasıdır. Türkçede isimlerin cinsi yoktur; çocuk "kedi" derken hiçbir ek bilgi taşımaz. Almancada ise her isim üç kutudan birine girer ve hangi kutuya girdiğini anlamın kendisi söylemez: "das Mädchen" (kız çocuk) dilbilgisel olarak nötrdür, "die Katze" dişildir ama erkek kedi için de kullanılır.

Dürüst tavsiye şudur: artikeli sonradan ekleyemezsiniz, o yüzden hiç ayırmayın. Kelimeyi çocuğunuza her söylediğinizde artikeliyle söyleyin. Bu, sonradan telafisi en güç şeydir; Almanca öğrenen yetişkinlerin en çok pişman olduğu nokta da budur.

Nasıl söylenmez	Nasıl söylenir	Neden
"Köpek Almanca Hund"	"Köpek Almanca der Hund"	Çocuk kelimeyi tek parça alır
"Katze, yani kedi"	"Die Katze, yani kedi"	Artikel ilk hece gibi yerleşir
"Su = Wasser"	"Su = das Wasser"	Üç kutudan hangisi olduğu baştan belli olur

Kural olmadığını söyledim, ama çocuğun işini kolaylaştıran ipuçları var. Sekiz yaşından sonra bunlar fark edilir hâle gelir:

İpucu	Örnek	Ne kadar güvenilir
-e ile bitenler çoğunlukla die	die Katze, die Blume, die Lampe	Çoğunlukla, istisnaları var
-chen / -lein ile bitenler das	das Mädchen, das Brötchen	İstisnasız
Günler, aylar, mevsimler der	der Montag, der Mai, der Sommer	İstisnasız
Çoğul hâlde hepsi die	die Katzen, die Hunde, die Häuser	İstisnasız

Okunuşta Türk çocuğunu zorlayan altı nokta

Almanca büyük ölçüde yazıldığı gibi okunur; İngilizceyle karşılaştırıldığında bu büyük bir rahatlıktır. Ama Türkçeden farklı okunan birkaç harf grubu var ve bunları baştan bilmek, yanlış alışkanlığı önler.

Yazılışı	Okunuşu	Örnek
ei	ay	eins → ayns
ie	ii (uzun i)	sieben → ziibın
eu / äu	oy	neun → noyn
z	ts	zwei → tsvay
w	v	Wasser → vasır
v	f	Vogel → fogıl

Bu altısı ilk 33 kelimenin neredeyse tamamını kapsar. Kalan tuzaklar (ch'nin iki farklı sesi, ü ve ö, sp ve st) sayılar ve renklerle birlikte gelir; hepsini örnekli biçimde Almanca renkler ve sayılar sayfasında ayrıntılandırdım.

İlk 60 kelime planı: altı hafta, altı tema

Altmış kelime kulağa çok gelir; haftada on kelime hızıyla altı haftada tamamlanır. Aşağıdaki plan, yukarıdaki 33 kelimeyi de içine alır ve kalanını temalara dağıtır. Her hafta tek tema, o temanın kelimeleri ve tek bir sabit kalıp.

Hafta	Tema	Kelimeler	O haftanın kalıbı
1	Selamlaşma	Hallo, Guten Morgen, Tschüss, ja, nein, danke, bitte, Gute Nacht	"Hallo! Wie geht's?"
2	Aile	die Mama, der Papa, die Oma, der Opa, die Schwester, der Bruder, das Baby, die Familie	"Das ist meine Mama."
3	Renkler	rot, blau, gelb, grün, weiß, schwarz, orange, lila	"Das ist rot."
4	Sayılar 1-10	eins, zwei, drei, vier, fünf, sechs, sieben, acht, neun, zehn	"Ich bin sechs."
5	Hayvanlar	die Katze, der Hund, der Vogel, der Fisch, das Pferd, die Kuh, der Hase, der Bär	"Was ist das? — Ein Hund."
6	Yiyecek ve ev	der Apfel, das Brot, die Milch, das Wasser, der Käse, das Ei, das Haus, der Ball	"Ich möchte Brot."

Plandaki iki ayrıntı önemli:

• Kalıp sabit, kelime değişken. Üçüncü hafta boyunca tek bir cümle kurulur: "Das ist rot." Değişen yalnızca renk olur. Çocuk cümleyi düşünmeden kurar hâle gelince kelimeler kendiliğinden yerleşir.
• Yedinci hafta yeni kelime yok. Altı haftanın sonunda bir hafta tamamen karışık tekrar yapın: kartları karıştırıp sorun, sırayla değil. Sırayla sorulan liste ezberlenir, karışık sorulan liste öğrenilir.

Bir kelimeyi öğretmenin dört adımı

Aynı kelime için hep aynı döngüyü kullanın; çocuk ne olacağını bildiği için direnç göstermez. Tek kelime için toplam süre bir dakikayı geçmez.

1. Göster. Nesnenin kendisini ya da resmini gösterin. Önce Türkçesini söylemeyin.
2. Duyur. Kelimeyi artikeliyle iki kez söyleyin ya da dinletin: "der Apfel… der Apfel."
3. Söylet. "Sen söyle" demeyin; siz söyleyip beklerseniz çocuk çoğu zaman kendiliğinden tekrar eder.
4. Kullan. O günün sabit kalıbına yerleştirin: "Ich möchte einen Apfel."

Dördüncü adım en çok atlanan ve en değerli olanıdır. Tanınan kelime ile söylenebilen kelime arasındaki fark, kelimenin bir cümlede kullanılıp kullanılmadığıdır.

Siz: (elmayı gösterip) Was ist das?
Çocuk: Apfel!
Siz: Ja, der Apfel. Welche Farbe?
Çocuk: Rot.
Siz: Super! Möchtest du den Apfel?
Çocuk: Ja!

Bu üç soruyu haftalarca değiştirmeden sorun; yalnızca nesneyi değiştirin. Aynı kelimeyi bir gün, üç gün ve bir hafta sonra yeniden sormak (aralıklı tekrar), listeyi baştan sona okumaktan belirgin biçimde daha kalıcıdır.

"Bir" demek: ein, eine ne zaman kullanılır?

Çocuk kelimeleri artikeliyle öğrendikten sonra karşısına ikinci bir küçük engel çıkar: Almancada "bir" de ismin cinsine göre değişir. İyi haber, bunun artikelden türetilebilmesi:

Artikel	"Bir" hâli	Örnek	Türkçesi
der	ein	ein Hund	bir köpek
die	eine	eine Katze	bir kedi
das	ein	ein Haus	bir ev

Yani çocuk "die Katze"yi doğru öğrendiyse "eine Katze"yi de doğru söyler. Bu yüzden artikeli baştan doğru vermek iki işi birden çözer.

Uygulamada tek kalıpla çalışın: "Das ist ein…" / "Das ist eine…" Nesneyi gösterip söyleyin, çocuk tekrar etsin. Kuralı açıklamayın; "die ile gidenler eine alır" bilgisi sekiz yaşından önce işe yaramaz, kalıbın kendisi ise dört yaşında bile oturur.

Kelime kartlarını evde nasıl yaparsınız?

Hazır kart almanız gerekmiyor; kesilmiş kâğıt ve üç renkli kalem yeterli. Yirmi dakikada bir hafta boyunca kullanacağınız set çıkar.

1. Ön yüz yalnızca resim. Kelimeyi ön yüze yazmayın; çocuk resmi görüp söylemeye çalışsın. Çizim kötü olabilir, sorun değil — çocuklar kendi çizdiğiniz kartları daha çok sever.
2. Arka yüze kelime ve okunuş. "der Hund / der hunt". Bu yüz sizin için; çocuğa göstermeniz gerekmez.
3. Kenarı artikel rengiyle boyayın. der için bir renk, die için başka, das için üçüncü renk. Çocuk kelimeyi kenar rengiyle hatırlar.
4. Üç kutu düzeni. Bilinen kartlar birinci kutuya, yarım bilinenler ikinciye, bilinmeyenler üçüncüye. Birinci kutu haftada bir, ikinci iki günde bir, üçüncü her gün sorulur.

Üç kutu düzeni aralıklı tekrarın en basit hâlidir ve masa başı hissi vermez: günde iki dakika, mutfak masasında. Kartların yerini sabit tutun; görünür yerde duran kart çalışılır, çekmeceye giren kart unutulur.

Selamlaşma ve nezaket: ilk günden kullanılabilecek sekiz kalıp

Selamlaşma kelimeleri, çocuğun ilk gün kullanabileceği tek gruptur; bu yüzden listenin başında dururlar. Anlamını bilmesi bile gerekmez, kullanınca öğrenir.

Almanca	Okunuş	Ne zaman
Hallo	halo	Her karşılaşmada
Guten Morgen	gutın morgın	Sabah uyanınca
Guten Tag	gutın tak	Gün içinde, resmî
Gute Nacht	gute naht	Yatmadan önce
Tschüss	çüs	Ayrılırken
danke	danke	Bir şey verildiğinde
bitte	bite	Rica ederken ve buyur derken
Entschuldigung	entşuldigung	Özür dilerken

"Bitte" kelimesinin iki işi olması çocukların çok hoşuna gider: hem "lütfen" hem "buyurun" demek. Bir gün boyunca evde her uzatma işini "bitte" ile yapmak, bu kelimeyi tek oturumda öğretir.

Almanya ve Avusturya'da yaşıyorsanız liste değişir

Diasporadaki çocuğun ihtiyacı farklıdır. Renkleri ve sayıları Kita'da zaten duyar; ona asıl gereken, gün içinde bir şey isteyebilmesini sağlayan kelimelerdir. İlk hafta için en işe yarar yirmi kelime şunlar:

Alan	Kelimeler
Çanta ve eşya	der Rucksack, die Brotdose, die Trinkflasche, die Hausschuhe, die Jacke
Kita ve okul	der Stuhlkreis, die Toilette, der Hof, das Buch, der Tisch
İhtiyaç cümleleri	"Ich brauche Hilfe", "Ich muss aufs Klo", "Das ist meins", "Ich habe Hunger"
Duygu	müde, traurig, glücklich, fertig

Bu kelimeler ezberlenmek için değil, kullanılmak için öğretilir. "Ich muss aufs Klo" cümlesini bilen bir çocuk ilk haftanın en büyük gerilimini atlatır. Diasporada dil dengesini kurmanın bütün çerçevesi için çocuklara Almanca nasıl öğretilir sayfasına bakın.

En sık yapılan beş hata

1. Artikeli sonraya bırakmak. "Şimdilik Hund desin, artikeli sonra öğrenir" yaklaşımı iyi niyetlidir ama sonradan sökülmesi en zor alışkanlığı kurar.

2. Türkçesini önce söylemek. "Elma, Almanca Apfel" sırası çocuğu çeviriye alıştırır. Doğru sıra nesneyi gösterip "der Apfel" demek, gerekirse sonra Türkçesini eklemektir.

3. Günde çok kelime vermek. Beş kelime yerine on beş kelime vermek, on beşinin de yarım öğrenilmesiyle sonuçlanır. Az kelime, çok tekrar.

4. Yazdırmaya çalışmak. Bu yaşta hedef değil. Üstelik ä, ö, ü ve ß harfleri klavyede ve kalemde gereksiz bir engel çıkarır.

5. Her hatayı düzeltmek. "Der Katze" diyen çocuğa "yanlış" demeyin; "Ja, die Katze!" deyip devam edin. Düzeltilme sıklığı arttıkça çocuğun konuşma isteği azalır.

Bu beş hatanın tamamı aynı yerden çıkar: yetişkinin öğrenme biçimini çocuğa uygulamak. Yetişkin liste sever, kural ister, yazarak öğrenir; çocuk nesne görür, tekrar duyar, oyunla kullanır.

Şunu demeyin	Şunu deyin
"Bunu ezberle."	"Bunu bulabilir misin?"
"Hayır, yanlış söyledin."	"Ja, die Katze!"
"Bugün on kelime yapalım."	"Bugün üç kelime, sonra oyun."
"Almancası ne bunun?"	(nesneyi gösterip) "Was ist das?"

Öğrendi mi nasıl anlarsınız?

Bu yaşta "bilmek" iki kademelidir ve ikisini karıştırmamak gerekir:

• Tanımak: kelimeyi duyunca doğru nesneyi ya da resmi gösterebilmek. Altı haftanın sonunda 60 kelimenin neredeyse tamamı için beklenir.
• Söyleyebilmek: kelimeyi kendi ağzından, artikeliyle çıkarabilmek. Listenin yarısı bile fazlasıyla iyidir.

Ölçmek için sınav kurmayın. Haftada bir kez, oyun içinde şu üçünü deneyin: siz kelimeyi söyleyin çocuk göstersin; siz nesneyi gösterin çocuk söylesin; o haftanın kalıbıyla bir cümle kursun. Üçünden ikisi olduysa o kelime yerleşmiş demektir.

Bilemediği kelimeyi listeden silmeyin, sonraki haftanın karışık tekrarına ekleyin. Bir kelimenin dördüncü ya da beşinci karşılaşmada oturması tamamen normaldir; unutma, öğrenmenin arızası değil parçasıdır.

Sonraki adım: renkler, sayılar ve şarkılar

Altmış kelimeye ulaştıysanız iki yön var: kelimeleri kulağa yerleştirmek için Almanca çocuk şarkıları listesi ve renk-sayı çalışmasını oyunla derinleştirmek için yukarıda bağlantısını verdiğim renkler ve sayılar sayfası. Düzenli dinleme alışkanlığı için de yaşa göre izleme önerileri iyi bir üçüncü adım olur.

Sıralama önemli değil; önemli olan yeni kelime eklemeye devam ederken eskilerin tekrarını bırakmamak. Altmış kelimeyi bilen ama iki ay hiç tekrar etmeyen çocuk, otuz kelimeyle kalır.