İngilizce Edatlar: In, On, Under ve Diğerleri, Örneklerle

İngilizcede bir şeyin nerede olduğunu ismin önüne konan ayrı bir kelime söyler: in the box (kutunun içinde), on the box (kutunun üstünde), under the box (kutunun altında). İlkokul düzeyinde bilinmesi gereken edatlar şunlardır: in, on, under, next to, behind, in front of, between, near — ve zaman için in, on, at.

Türkçede bunların hiçbiri ayrı kelime değil. Biz yeri ekle gösteririz ve ek, kelimenin sonuna gelir: kutu-nun iç-in-de. Bu yüzden ayrı ayrı duran küçük kelimeler Türk çocukları için gerçekten zordur — bilmedikleri için değil, sıranın tersine dönmesi gerektiği için. Aşağıda 16 edatın okunuşu, her biri için bir el hareketi, oyuncak saklama oyununun tam metni, zaman edatları tablosu ve ortaokula kadar süren hatalar var.

İngilizce edatlar tablosu (okunuşlu, sesli)

Aşağıdaki tabloda yer edatları, Türkçe karşılıkları ve Türkçe okunuşlarıyla duruyor. İlk on satır ilkokul için fazlasıyla yeterlidir; son beş satır zaman edatlarıdır.

Okunuşta üç tuzak var: under andır diye okunur, "ander" değil; above ıbav, "abov" değil; in front of in frant ov — çocuklar genellikle front'u "front" diye okur. Sesli tabloyu çocuğunuzla birlikte dinleyin, sonra hareketleriyle birlikte tekrar edin.

Türkçede ek, İngilizcede ayrı kelime: çocuk tam olarak neden zorlanıyor?

Bunu açıkça söylemek gerekir, çünkü çoğu veli çocuğunun "dikkatsiz" olduğunu düşünüyor: sorun dikkat değil, iki dilin yeri farklı yerde göstermesi.

Türkçede yer bilgisi kelimenin gövdesine yapışır ve arkadan gelir. İngilizcede ise küçük, bağımsız bir kelimedir ve önden gelir:

Türkçe	Nasıl kuruluyor	İngilizce	Nasıl kuruluyor
kutunun içinde	isim + ek, ek sonda	in the box	edat + isim, edat önde
masanın üstünde	isim + ek, ek sonda	on the table	edat + isim, edat önde
sandalyenin altında	isim + ek, ek sonda	under the chair	edat + isim, edat önde

Çocuğun zihninde olan şey şu: kutu kelimesini söylüyor, arkasından yer bilgisini eklemek istiyor ve "the box in" çıkıyor. Bu bir hata değil, düzenli bir aktarım. Kuralı anlatmak işe yaramaz; çocuk bu yaşta "edat isimden önce gelir" cümlesini uygulayamaz.

İşe yarayan şey, doğru sıranın kulağa yerleşmesidir. Bunun da tek yolu aynı kalıbı günde birkaç kez, gerçek bir nesneyle duymaktır. Üç günde in the box bir bütün hâlinde ezberlenir; ikinci hafta çocuk in the bag diyebilir. Kalıp önce bütün olarak girer, sonra parçalanır.

16 edat, 16 el hareketi

Edatlar, kelime dağarcığının hareketle en iyi öğrenilen bölümüdür; çünkü hepsi bir konumu anlatır ve her konumun bir eli vardır. Aşağıdaki hareketleri bir kez birlikte yapın, sonra siz hareketi yapın çocuk kelimeyi söylesin.

Edat	El hareketi	Cümlesi
in	İki elle kâse yapın, bir parmağı içine sokun	It's in the box.
on	Avucu düz açın, diğer elin parmağını üstüne koyun	It's on the table.
under	Bir elin altından diğer eli geçirin	It's under the chair.
next to	İki eli bitişik, yan yana tutun	It's next to the bed.
behind	Bir eli diğerinin arkasına saklayın	It's behind the door.
in front of	Bir eli diğerinin önüne koyun	It's in front of the TV.
between	İki elin arasına bir parmak sokun	It's between the books.
near	İki eli yaklaştırın ama değdirmeyin	It's near the window.
above	Elinizi başınızın üstüne kaldırın	It's above the table.
below	Elinizi masa hizasının altına indirin	It's below the shelf.
inside	Yumruğunuzu kapatın	Stay inside.
outside	Yumruğu açıp parmağı dışarı çıkarın	Let's play outside.
up	Parmakla yukarıyı gösterin	Look up!
down	Parmakla aşağıyı gösterin	Sit down.
here	İki elle kendi önünüzü gösterin	Come here.
there	Kolu uzağa uzatıp işaret edin	It's over there.

Hareketle öğretmenin iki somut faydası var. Birincisi, çocuk kelimeyi hatırlamadığında hareket ipucu olur — eli havada gören çocuk above der. İkincisi, hareket yapan çocuk oturan çocuktan daha uzun süre dikkatini koruyabiliyor; beş dakikalık edat çalışması masada iki dakikada tükenir, ayakta on dakika sürer.

Oyuncağı sakla: beş dakikalık oyunun tam metni

Bu oyun edat öğretmenin en hızlı yoludur ve hiçbir hazırlık gerektirmez. Bir oyuncak ayı (ya da küçük bir araba), bir kutu, bir sandalye ve bir masa yeter. Metni aşağıdaki gibi kurun; siz sorun, çocuk cevaplasın, sonra rolleri değiştirin.

Birinci tur — üç edat (in, on, under)

Siz: Close your eyes! (oyuncağı kutunun içine koyun) Open your eyes. Where is the teddy?
Çocuk: In the box!
Siz: Yes! In the box. (oyuncağı masanın üstüne alın) And now?
Çocuk: On the table!
Siz: Great. (sandalyenin altına koyun) Where is the teddy now?
Çocuk: Under the chair!

İkinci tur — rol değişimi

Çocuk: Close your eyes! … Where is the teddy?
Siz: Under the bed?
Çocuk: No!
Siz: In the bag?
Çocuk: Yes!

Rol değişimi oyunun en değerli kısmıdır, çünkü çocuk artık soru soran taraf oluyor: "Where is the teddy?" cümlesini kendi ağzından çıkarıyor. Aynı cümleyi ona on kez soranın öğrettiğinden fazlasını, bir kez sorması öğretir.

Üçüncü tur — yanlış cevap oyunu. Siz kasten yanlış söyleyin: oyuncak masanın üstündeyken "It's under the table" deyin. Çocuk düzeltsin: "No! On the table!" Düzeltme yetkisi çocuklar için karşı konulmaz bir motivasyondur ve doğru kalıbı iki kez söylemesini sağlar.

Üç kural:

• Beş dakikayı aşmayın. Çocuk "bir daha" derken bitirin.
• Türkçeye dönmeyin. "Hani altında ne demiştik?" demek yerine oyuncağı tekrar oraya koyun ve bekleyin.
• Tek kelime kabul edin. "Under" cevabı yeterlidir; tam cümle ikinci haftanın işidir.

Evin bölümlerini de aynı oyunun içine katabilirsiniz: oyuncağı mutfağa, banyoya, yatak odasına saklayıp "Where's the teddy? — In the kitchen!" oynayın. Oda adları için İngilizce evin bölümleri sayfasındaki kelime listesi bu oyuna doğrudan oturur.

Zaman için in, on, at: hangisi nerede?

Yer edatlarından sonra ikinci grup gelir ve karışması tamamen normaldir; çünkü Türkçede üçünün karşılığı da tek bir ektir: -de / -da. "Temmuzda", "pazarteside", "yedide" — üçü de aynı ek. İngilizce ise üçünü ayırır:

Zaman birimi	Edat	Örnek	Türkçesi
Ay, yıl, mevsim, günün bölümü	in	in July, in winter, in the morning	temmuzda, kışın, sabahleyin
Gün, tarih, özel gün	on	on Monday, on my birthday	pazartesi günü, doğum günümde
Saat ve night	at	at seven, at night	saat yedide, geceleyin

Kolay hatırlatıcı: büyük zamanlar in, günler on, tam saatler at. Zaman parçası küçüldükçe edat kısalır.

İlkokulda bunların yalnızca biri zorunludur: at + saat. 4. sınıf 5. ünite My Day'de günlük rutin anlatılırken I get up at seven kalıbı gelir ve sınıfta en çok puan kaybettiren yer budur. Saat kalıplarının tamamı ve okunuşları için İngilizce saatler sayfasına bakın.

İki küçük not: in the morning / in the afternoon / in the evening in alır ama at night at alır — sebebi yok, kalıp böyle. Ve hafta sonu İngiliz kullanımında at the weekend'dir; ders kitapları İngiliz İngilizcesini esas alır.

Hangi sınıfta hangi edat bekleniyor?

Velilerin en sık sorduğu soru "hepsini bilmesi gerekiyor mu?" oluyor. Cevap net: hayır, ilkokulda iki edat çekirdektir, gerisi tanışıklık düzeyinde kalır.

Sınıf	Program	Beklenen	Beklenmeyen
2. sınıf	Maarif Modeli, 5. tema Homes & Houses	in, on — Where's the cat? In the kitchen	under ve diğer bütün edatlar
3. sınıf	Maarif Modeli, 5. tema (köy ve çiftlik)	Aynı ikisi çiftlik bağlamında: on the farm, in the field	behind, between, next to
4. sınıf	2018 programı, 6. ünite Fun with Science	in, on + under; edatlı yönergeler: Put it in the pot	between, in front of hedef değil
5. sınıf ve sonrası	Ortaokul programı	behind, between, next to, in front of, above/below; zaman edatları	—

Pratik sonuç: 2. sınıf çocuğuna between öğretmeye çalışmak gereksiz yük. Buna karşılık ikinci sınıfta in ve on'u gerçekten oturtmuş bir çocuk, dördüncü sınıfta under'ı bir günde ekler. Sağlam iki edat, yarım yamalak sekiz edattan iyidir.

2. sınıf 5. temanın kelimeleri ve o temada edatların nasıl geçtiği için: 2. sınıf 5. tema Homes & Houses kelimeleri. 4. sınıfta edatların yönergelerle birleştiği ünite için: 4. sınıf 6. ünite Fun with Science.

Ortaokula kadar süren 6 hata

Bu altı hata ilkokulda üç dakikada, ortaokulda üç ayda düzelir. Sebebi basit: ilkokulda kulakla, ortaokulda kuralla düzeltmeye çalışılıyor.

1. Gün için in: "in Monday". Doğrusu on Monday. Türkçede "pazarteside" derken kullandığımız ek, İngilizcede on'a karşılık gelir. Evde her sabah bir kez "It's Monday today" demek, bu hatanın oluşmasını baştan engeller.

2. Saat için in: "in seven o'clock". Doğrusu at seven. Bu, 4. sınıf 5. ünitenin klasik yazılı hatasıdır. Çare: rutin cümlelerini kalıp olarak öğretmek — I get up at seven, I go to bed at nine.

3. Edatı sona atmak: "the box in". Türkçe sıranın doğrudan taşınması. Kural anlatmayın; doğru hâlini bir kez söyleyip oyuna devam edin.

4. "the" düşmesi: "in box". İngilizcede tek bir belirli nesneden söz edilirken the gerekir: in the box. Çocuklar the'yi duymaz, çünkü vurgusuzdur. Kalıbı bütün hâlinde öğretmek bunu kendiliğinden çözer.

5. on ile above karışması. on değer, above değmez. Lamba masanın üzerinde ama değmiyorsa above the table; bardak değiyorsa on the table. İlkokulda sadece on yeter, ama soran çocuğa bu ayrımı bir hareketle gösterebilirsiniz.

6. next to ile near karışması. next to bitişik, near yakın. Sandalye masanın yanında bitişikse next to the table, odanın öbür ucundaysa ama uzak değilse near the table. İki elinizi bitiştirip sonra ayırarak göstermek yeter.

Evde 10 dakika: bir haftalık edat planı

Edat, masa başında değil odanın içinde öğrenilir. Aşağıdaki plan günde 10 dakikayı geçmez, tamamı oyuncaklarla yürür. 2. veya 3. sınıfsa yalnızca ilk üç günü tekrarlayın; 4. sınıfsa haftanın tamamını uygulayın.

Gün	Ne yapılır	Nasıl (10 dakika)
Pazartesi	in, on	Oyuncağı kutunun içine ve üstüne koyun, hareketlerle 10 tekrar
Salı	under	Üç edat karışık: siz koyun, çocuk söylesin
Çarşamba	Rol değişimi	Çocuk saklasın ve sorsun: "Where is the teddy?"
Perşembe	Ev turu	Beş odada beş nesne: "Where's the book? — On the bed."
Cuma	Yanlış cevap oyunu	Siz kasten yanlış söyleyin, çocuk düzeltsin
Cumartesi	next to, behind	İki yeni edat, yalnızca hareketle; cümle beklemeyin
Pazar	Zaman edatı	Tek kalıp: "I get up at seven." Sabah bir kez söyleyin

Hafta sonunda çocuk oyuncağın yerini üç edatla söyleyebiliyorsa iş tamamdır. İkinci haftada plana gerek kalmaz; oyuncak ortada kaldığında sorulan tek bir "Where is it?" sorusu yeter.

Bu hafta boyunca kuracağınız cümleler kısa olsun:

Şunu deyin	Şunu demeyin
"Where is the teddy?" (oyuncağı göstererek)	"Altında ne demekti, hatırlıyor musun?"
"Yes! Under the chair." (doğru cevaba)	"Aferin, doğru bildin." (Türkçeye dönmek)
"Under the chair." (yanlış cevaba, sitem yok)	"Yanlış, tersten söyledin, önce under…"
"Close your eyes!"	"Şimdi İngilizce edat çalışacağız."

Sol sütundaki dört cümle İngilizce bilmeyi gerektirmiyor. Bir kâğıda yazıp oyuncak kutusunun kapağına yapıştırmak, bütün haftayı kurtarır.

Özet: üç adımda İngilizce edatlar

1. Önce in ve on. Gerçek bir kutu, gerçek bir oyuncak, iki el hareketi. 2. ve 3. sınıf için bu kadarı programın istediğinin tamamıdır.
2. Sonra under ve rol değişimi. Üç edat karışık sorulduğunda oturur; çocuk soruyu kendi sorduğunda kalıcı olur. 4. sınıf hedefi burada biter.
3. En son zaman edatı. Yalnızca at + saat, günlük rutin cümlesinin içinde. Geri kalan zaman edatları ortaokulun işidir.

Edatlar, İngilizcenin en çok görünen ama en az ezberlenen parçasıdır. Listeden çalışılırsa unutulur; odanın içinde oyuncakla oynanırsa bir hafta içinde kalıcı hâle gelir. Çocuğunuz oyuncağının nerede olduğunu İngilizce söyleyebiliyorsa, bu konu bitmiş demektir.